De draagstructuur van de schuur

Een houten gebint is opgebouwd uit de volgende onderdelen: 

• Gebintkolommen
• Gebintligger
• Korbelen tussen de gebintkolommen en de gebintligger
• Houten gebintplaten waarop de sporen van de kap rusten
• Windschoren tussen de gebintkolommen en de gebintplaten

Om de overspanningslengte van de sporen te verkleinen, kan de kapconstructie tevens zijn uitgevoerd met extra schoren en gordingen boven en onder het niveau van de gebintligger. 

De houten sporen dragen de belasting van de kap. Vanwege de hoogte van de kap bestaan de sporen niet uit één lengte. De sporen zijn onderbroken ter plaatse van de gebintplaat, waardoor onderscheid wordt gemaakt tussen de sporen boven de gebintplaat en de sporen onder de gebintplaat. Deze sporen kunnen verschillende afmetingen hebben en zijn veelal uit rondhout gemaakt.

De houten sporen dragen het eigen gewicht van de kap af aan de gebintconstructie middels de schoren en gebintplaten. De kolommen dragen uiteindelijk de belasting af naar de fundering.  

De windbelasting die op de kap werkt, wordt eveneens via de sporen, gordingen en gebintplaten overgebracht op de houten gebinten. Door de windbelasting zullen de gebinten zijdelings willen verplaatsen. De korbelen die verbonden zijn met de kolommen en gebintligger vormen vormvaste driehoeken en zorgen voor de stabiliteit van de gebinten in dwarsrichting. 

In de langsrichting zijn er windschoren aanwezig tussen de gebintplaat en de kolommen. Deze vormen eveneens vormvaste driehoeken en zorgen voor de stabiliteit van de gebinten in langsrichting. 

Stijfheid

Kenmerkend voor de gebinten is de lage zijdelingse stijfheid, waardoor bij harde wind relatief grote zijdelingse verplaatsingen kunnen optreden aan de bovenzijde van de gebinten. Wanneer de gebinten door de wind vervormen, zullen de overige onderdelen ook vervormen en treedt er de nodige vervorming op in de gehele kap.

Door de lage zijdelingse stijfheid zijn de gebinten minder geschikt voor het dragen van bijvoorbeeld extra dakbelasting of het stabiliseren van extra schuurdelen. Instabiliteit kan dan optreden doordat de constructie te flexibel is. 

Tijdens aardbevingen heeft de lage stijfheid het voordeel dat de krachten die ontstaan relatief laag blijven in de gebinten. Hierdoor is de krachtswerking doorgaans goed opneembaar door de gebinten.

In het verleden kunnen er wijzigingen zijn uitgevoerd aan de gebinten om bijvoorbeeld meer doorgangsruimte te creëren of interne ruimtes te maken in de schuur. Hierdoor kan het gedrag van de gebinten sterk veranderen en kunnen de belastingen en krachten op de gebinten significant toenemen. 

De constructie dient hier veelal op te zijn aangepast om voldoende draagkracht en stabiliteit te behouden.

Niet alle boerderijen zijn bestand tegen de aardbevingen die in de regio kunnen optreden. Panden worden versterkt volgens de richtlijnen uit de NPR9998 om voldoende veiligheid te waarborgen. 

Bij de beoordeling en versterking van panden is het van belang dat de bouwelementen voldoende samenhangen, zodat krachten uit een aardbeving kunnen worden overgedragen tussen de elementen onderling. Om deze samenhang te realiseren, kan het noodzakelijk zijn om extra koppelingen aan te brengen tussen wanden, vloeren en daken. 

Andere voorbeelden van versterkingen die van toepassing kunnen zijn op de constructie van een boerderij zijn: 

• Het metselwerk kan door de slankheid van de wanden onvoldoende stabiliteit bezitten, waardoor de wanden zijdelings extra steun nodig hebben uit bijvoorbeeld voorzetwanden.
• De kapconstructie boven de gebintplaten kan onvoldoende zijdelings zijn gesteund, waardoor aanvullende stabiliteitsvoorzieningen noodzakelijk zijn uit bijvoorbeeld houten of stalen kruisschoren.
• Wanneer gebinten zich stijf gedragen, bijvoorbeeld als gevolg van ingekorte kolommen, kunnen de krachten uit een aardbeving zodanig groot worden dat de knooppunten tussen de gebintelementen moeten worden versterkt middels stalen verbindingsmiddelen. 

De benodigde versterkingen voor een specifieke boerderij worden bepaald op basis van seismische berekeningen die door constructeurs worden uitgevoerd. De uitkomsten hiervan zijn onder andere afhankelijk van de geometrie, constructieve opbouw en locatie van de boerderij.

Onderhoud speelt een belangrijke rol in de levensduur van een constructie. Dit geldt met name voor houten onderdelen, zoals de kapsporen en gebinten. Doordat de schuurconstructie zich veelal flexibel gedraagt, neemt de kans op lekkages toe doordat bijvoorbeeld dakpannen of golfplaten niet meer voldoende op elkaar aansluiten. 

Bij een lekkage zal het vochtgehalte in het hout toenemen, wat kan leiden tot schimmelvorming en vergroot de kans op ongedierte in het hout. Bij aanhoudende of terugkerende lekkage kan schimmelvorming overgaan in houtrot, waardoor de sterkte van het hout en daarmee van de constructie aanzienlijk afneemt. 

Het wordt daarom sterk aanbevolen om regelmatig inspecties uit te voeren en de staat van het hout te controleren. Zo kan je lekkages voorkomen of ze tijdig signaleren en blijft de constructie in goede staat.